از دست ندهید

شرحی بر شكست هاي شناختي شغلی

 

failure

درصد حوادث صنعتي به عامل انساني مربوط است و تنها بر پايه ي اقدامات فني مهندسي و وضع قوانين و مقررات ايمني نمي توان رفتارهاي ايمن را در صنايع نهادينه نمود. به دنبال بررسي هاينريچ در سال ۱۹۳۱ و ارائة مدل دومينو، اين انديشه شكل گرفت كه مهم ترين عامل بروز حادثه، خطاهاي انساني است(۱).  خطاهاي انساني از شكست هاي شناختي كه در يك يا هر سه مرحله روند پردازش اطلاعات رخ مي دهد، ناشي مي شوند. درك كامل اختلاف بين انواع متفاوت شكست هاي شناختي مي تواند در پيش بيني نوع رفتار خطرناكي كه محتمل تر است ياري رسان باشد .

تنها توجه و تفكر آگاهانه در قالب يك مطالعه علمي به اين شكست هاي شناختي است كه باعث مي شود در محيط هاي كاري كمتر اين شكست ها رخ دهند (۲)

همه افراد اين تجربه را داشته اند كه رفتار و افكار از زماني به زماني ديگر متغير است و در بعضي از مواقع رفتار و افكار انسانها ناخواسته است، اين رفتارها از فراموشكاري تا انداختن ابزار يا وسيله اي كه مورد نياز آنها بوده است متغير است. دونالد برودبنت ( ۱۹۸۲ ) چنين خطاهايي را تحت عنوان شكست هاي شناختي آقاي ريزن ( Slips) نامگذاري كردند كه با عبارت لغزش مشابه است. مطالعه ريزن روي خطاهاي هوانوردي و شغل خلباني منجر به تحقيقاتي شد كه معتقدند خطاهاي شناختي نقش مهمي در حوادث و رفتار ايمن. ايفا مي كنند(۳-۴)

شكست شناختي توسط مارتين(۱۹۸۳) ، اينگونه تعريف شده است : ” خطاي با پايه شناختي در طي انجام وظيفه اي كه فرد معمولا آن را با موفقيت انجام داده است(۵) ريزن ( ۱۹۸۸ ) پيشنهاد مي كند كه شكست در اعمال برنامه ريزي مي تواند به اجزاي زير تقسيم شود: شكستهاي در مرحله طرحريزي(اشتباهات) و شكستهاي در مرحله اجرا (شكستهاي شناختي).  شكستهاي شناختي با عناوين متعددي نظير سهو (لغزش) در اجرا نا مگذاري مي شود : ۱- لغزش در توجه (شكست در فهم)، ۲-  لغزش در حافظه (شكستهاي مربوط به بازيابي اطلاعات)، ۳-  لغزش در اعمال حركتي (انجام اعمال ناخواسته يا لغزش در عمل)(۴) در گذشته تنها يك سنجه در بررسي شرايط انسان براي ارتكاب شكست شناختي بوجود آمده است تحت عنوان پرسشنامه شكست شناختي(CFQ-1989) اين  سنجه در ارزيابي شكست هاي روزمره در مراحل درك، حافظه، اعمال حركتي بوجود آمد. برود بنت و همكاران(۱۳۹۲) سنجهاي را فراهم آوردند كه همه پارامترهاي چنين لغزشهايي نسبت به سنجه هاي پيشين و تنها با تمركز بر نوع خاصي از شكست (حافظه) ارزيابي مي كنند [ ۶]. متاسفانه تحقيق روي شكستهاي شناختي عمدتا عمومي است يا بيشتر به تفاو ت هاي فردي در شكست هاي شناختي پرداخته است و ما هنوز اطلاعات كمي درباره ماهيت و اجزاي شكستهاي شناختي در محيط هاي كاري داريم.حسن زاده رنگی و همکاران(۱۳۸۹) در پژوهشی با عنوان طراحي پرسشنامه شكست هاي شناختي شغلي: تعيين روايي و قابليت اعتماد ابزار به بررسی این حیطه پرداختند.

منبع:

  1. {Arghami Sh, et al. Examining the reliability and validity of safety culture questionnaire. Iran Occupational Health 1389. [Persia.
  2. Health and Safety Commission. Health and Safety Statistics 2000/01. Norwich: National Statistics,2001
  3. Brodbent DE, et al, the cognitive failures questionnaire (CFQ) and it correlates. British Journal of Clinical Psychology, 21, 1-16
  4. Reason JT. Skill and error in everyday life, In M. Howe (Ed.), Adult learning .London: Wiley, 1997.
  5. Martin M. Cognitive failure: Everyday and laboratory performance. Bulletin of Psychonomic Society, 1983, 21, 97-100.
  6. Wallace JC, Vodanovich SJ. Can accidents and industrial mishaps be predicted?, March 2002

 

تمام مطالب از مقاله زیر برداشت شده است.

حسن زاده رنگي، ن، الهياري، ت، خسروي، ي، زائري، ف، صارمي، م، (۱۳۸۹)، طراحي پرسشنامه شكست هاي شناختي شغلي: تعيين روايي و قابليت اعتماد ابزار، فصلنامه سلامت کار ایران، دوره ۹؛ شماره ۱٫

گردآورنده: سایت روان بنیان

سنجه چیست؟ صرفاً جهت اطلاع- کلیک کنید

جهت خرید پرسشنامه شکست های شغلی اینجا را کلیک نمایید.

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*